Yunanistan açıklarında, 1802 yılında batan bir İngiliz ticaret gemisinin enkazında yapılan sualtı kazıları, Atina Akropolisi’ne ait önemli bir mermer parçayı gün yüzüne çıkardı. Bu keşif, özellikle Lord Elgin’in Parthenon’dan tartışmalı bir şekilde söktüğü eserlerin taşınma sürecine dair önemli arkeolojik kanıtlar sunuyor.
Yunanistan Kültür Bakanlığı ve Aikaterini Laskaridis Vakfı tarafından finanse edilen bir ekip tarafından yürütülen çalışmalar sonucunda, Mora Yarımadası ile Girit arasında yer alan Kythira adası açıklarındaki “Mentor” adlı geminin enkazında, Parthenon metoplarından birine ait bir kaide (plinth) olduğu belirlenen mermer parça bulundu. Bu kaide, tapınağın sütunlu kısmında yer alan kabartmalı panellerin alt kısmını oluşturuyordu.
Ne Bulundu ve Nerede?
Keşfedilen parça, Akropolis’in en ikonik yapılarından biri olan Parthenon’a ait mermer bir kaidedir. Bu kaide, tapınağın dış cephesindeki kabartmalı süslemeleri, yani metopları taşıyan alt kısımdır. Parça, Kythira adasının güney ucunda, yaklaşık 22 metre derinlikteki sularda yatan İngiliz ticaret gemisi Mentor’un enkazında bulundu. Enkaz, adanın limanına yakın, kolay erişilebilir bir noktada yer alıyor.
Ne Zaman Keşfedildi?
Mermer parça, 2022 yılında başlatılan ve Yunanistan Sualtı Eski Eserler Eforluğu’nun himayesinde gerçekleştirilen arkeolojik kazılar sırasında gün yüzüne çıkarıldı. Mentor gemisinin batığı, 2011 yılından bu yana periyodik olarak incelenmekteydi, ancak bu spesifik ve tarihi öneme sahip parça son kazı döneminde keşfedildi.
Kim Buldu ve Neden Önemli?
Bu önemli keşif, Yunanistan Kültür Bakanlığı Sualtı Eski Eserler Eforluğu’nun liderliğindeki bir arkeolog ekibi tarafından yapıldı. Kazı, Aikaterini Laskaridis Vakfı tarafından finanse edildi.
Keşfin önemi, dönemin İngiliz büyükelçisi Lord Elgin’in Akropolis’ten “Elgin Mermerleri” olarak bilinen sanat eserlerini sökme ve İngiltere’ye taşıma teşebbüslerine dair somut arkeolojik kanıtlar sunmasında yatıyor. Mentor gemisi, bizzat Lord Elgin’e aitti ve 1802 yılında fırtına nedeniyle batmadan önce, onun tarafından toplanan ve Birleşik Krallık’a gönderilmeyi bekleyen bir dizi eseri taşıyordu. Bu mermer parça, gemide taşınan eserlerin doğrudan kanıtı niteliğinde olup, Elgin’in faaliyetlerinin tarihi kayıtlarını arkeolojik olarak doğrulamaktadır.
Lord Elgin ve Tartışmalı Koleksiyonu
Thomas Bruce, 7. Elgin Kontu olan Lord Elgin, 1799 ile 1803 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu’nda İngiltere Büyükelçisi olarak görev yapmıştır. Görev süresi boyunca, Parthenon ve diğer Akropolis yapılarından çok sayıda heykel, friz ve metop söktürmüştür. Bu eserler, günümüzde British Museum’da “Elgin Mermerleri” veya “Parthenon Mermerleri” adıyla sergilenmektedir. Yunanistan, bu eserlerin iadesi için onlarca yıldır uluslararası bir kampanya yürütmektedir.
Mentor gemisi, batan eserlerin birçoğunun kurtarılmasına rağmen, bu enkazdan çıkan yeni parça, Elgin’in taşıdığı eserlerin tam kapsamını ve o dönemde yaşanan lojistik zorlukları bir kez daha gözler önüne sermektedir. Bu bulgu, Elgin Mermerleri’nin tarihine ve Yunanistan ile Birleşik Krallık arasındaki iade tartışmalarına yeni bir boyut katmaktadır.
Sıradaki Adımlar
Kurtarılan mermer parça, sualtından çıkarıldıktan sonra detaylı bir konservasyon sürecine tabi tutulacak. Bu süreç tamamlandıktan sonra, parçanın Kythira adasındaki yerel müzede sergilenerek hem adanın hem de Yunanistan’ın zengin kültürel mirasının bir parçası olması planlanıyor. Bu sergi, ziyaretçilere hem geminin dramatik hikayesini hem de Akropolis’in eşsiz güzelliklerini yakından tanıma fırsatı sunacak.